नाटू - नाटू... च यश

 जागतिक पातळीवर सन्मानाचा असा पुरस्कार सोहळा म्हणजे ऑस्कर. ऑस्कर पुरस्कार जिंकण्यासाठी जगभरातील चित्रपटांमध्ये चुरस रंगलेली असते. नुकत्याच झालेल्या ९५ व्या ऑस्कर पुरस्कार सोहळ्यात भारताच्या शिरपेचात आणखी मानाचा तुरा खोवला गेला आहे. आरआरआर या चित्रपटातल्या ‘नाटू नाटू’ या गाण्याला ‘बेस्ट ओरिजनल साँग’चा ऑस्कर पुरस्कार मिळाला आहे. भारतीय प्रोडक्शनमध्ये बनलेलं हे पहिलं गाण आहे ज्याला ऑस्कर पुरस्कार मिळाला आहे. याआधी स्लमडॉग मिलेनिअरच्या वेळी अशीच चर्चा झाली होती. तेव्हा जय हो गाण्याला हा पुरस्कार मिळाला होता. तो चित्रपट पूर्णपणे भारतीय नव्हता. त्याच्या चित्रपटाचं दिग्दर्शन डॅनी बॉयल ने केलं होतं. ‘नाटू’ शब्दाचा अर्थ अस्सल देशी आहे. इथल्या मातीच्या सुगंधाची अभिव्यक्ती आहे. या गाण्यातील प्रत्येक शब्द त्या गोष्टीशी नातं सांगतो, ज्या गोष्टींना इथल्या मातीचा गंध आहे. हे गाणं खऱ्या अर्थानं स्वातंत्र्याचं गीत आहे. यात एक कमकुवत लोक नाचता नाचता अजिंक्य समजल्या जाणाऱ्या ब्रिटिशांना आव्हान देतात आणि नमतं घ्यायला लावतात. याबाबत कुणाचंच दुमत नाहीय की, आरआरआरच्या यशाचं एक कारण सिनेमातील नाटू नाटू हे गाणं आहे. अमेरिकेतील व्हरायटी या वृत्तपत्राने ‘सिनेमा आणि संगीताच्या नसा पकडणारं गाणं’ म्हणून नाटू नाटूचा गौरव केला होता. नाटू नाटू गाण्यानं तेव्हाही इतिहास रचला, जेव्हा रिहाना, टेलर स्विफ्ट आणि लेडी गागा यांना मागे टाकत बेस्ट ओरिजनल गाण्याचा गोल्डन ग्लोब पुरस्कार जिंकला होता. गोल्डन ग्लोब मिळणारे हे पहिले भारतीय गाणे आहे. तसेच आशिया खंडातील नाटू नाटू हे पहिले गाणे आहे ज्याला ऑस्कर मिळाला आहे. भारतीय सिनेसृष्टीसाठी ही अत्यंत अभिमानाची बाब आहे.

ऑस्करच्या बेस्ट ओरिजिनल साँगसाठी ‘अप्लॉज’ (टेल इट लाइक अ वुमन), ‘होल्ड माय हँड’ (टॉप गन मॅव्हरिक), ‘लिफ्ट मी अप’ (ब्लॅक पाथेर वाकांडा फॉरेव्हर), आणि ‘दिस इज ए लाइफ’ (एव्हरीथिंग एव्हरीव्हेअर ऑल  अॅटवन्स) या गाण्यांना नामांकन मिळालं होतं. यापैकी एसएस राजामौली यांच्या ‘आरआरआर’ चित्रपटामधील ‘नाटू नाटू’ गाण्याला सर्वोत्कृष्ट गाण्याच्या श्रेणीत ऑस्कर मिळाला. आरआरआर चित्रपट २४ मार्च २०२२ रोजी प्रदर्शित झाला होता. यात रामचरण आणि ज्युनियर एनटीआर सोबत अजय देवगण, आलिया भट्ट आणि श्रिया सरन यांच्याही मुख्य भूमिका आहेत. ५५० कोटींच्या बजेटमध्ये बनवलेल्या या चित्रपटाने १२०० कोटींपेक्षा अधिक कमाई केली आहे. ज्युनियर एनटीआर आणि रामचरण तेजा या दाक्षिणात्य सुपरस्टार्सवर चित्रित केलेल्या या गाण्याच्या लोकेशनचीसुद्धा आता जगभर चर्चा होताना दिसत आहे. नाटू नाटू गाण्याचं चित्रीकरण एका विशाल कॅनव्हासवर झालं आहे. राजवाड्याच्या सेट न उभा करता, खऱ्याखुऱ्या राजवाड्यामध्ये हे गाणं चित्रित केलं गेलं. हे गाणं २०२१ मध्ये युक्रेनची राजधावी कीव्हमध्ये असलेल्या राष्ट्रपती व्लादिमीर झेलेन्स्की च्या घरासमोर झालं आहे. हे गाणे २० दिवसात सुमारे ४३ रिटेकनंतर शुट करण्यात आले आहे. या गाण्याच्या चित्रीकरणाच्या वेळी, युक्रेनमध्ये रशिया-युक्रेन युद्धाची ठिणगी पेटली नव्हती, म्हणून या गाण्याचे चित्रीकरण करण्याची परवानगी राष्ट्र्राध्यक्ष व्लादिमीर झेलेन्स्की यांनी राजामौली यांना दिली होती. रशिया युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, ऑस्कर पुरस्कारासह भारतीय सिनेमाच्या युक्रेन कनेक्शनची आता जगभरातील चित्रपट रसिकांमध्ये चर्चा रंगलेली पाहायला मिळत आहे.

याआधी पाच भारतीयांनी ऑस्कर पुरस्कार जिंकून भारताची मान वाढवली आहे. भानू अथैया हे ऑस्कर विजेत्या भारतीयांच्या यादीतील पहिले कॉस्च्युम डिझायनर आहेत. ज्याला गांधी चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट कॉस्च्युम डिझाइनचा पुरस्कार मिळाला होता. सत्यजित रे यांना १९९१ मध्ये, त्यांना मानद जीवनगौरवसाठी ऑस्कर पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. २००८ च्या स्लमडॉग मिलेनियर चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट साउंड मिक्सिंग श्रेणीमध्ये रेसुल पुकुट्टी यांना ऑस्कर प्रदान करण्यात आला होता. एआर रहमान यांना स्लमडॉग मिलेनियर या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट संगीत श्रेणीत ऑस्कर पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. या चित्रपटातील जय हो हे गाणे ए आर रहमानने गायले होते. स्लमडॉग मिलेनियरसाठीच गीतकार गुलजार यांना ऑस्कर मिळाला होता. यंदा या सोहळ्यात भारताला दोन ऑस्कर मिळाले आहेत. बेस्ट डॉक्युमेंट्री शार्ट फिल्म या ऑस्कर पुरस्काराच्या श्रेणीत भारताच्या 'द एलिफंट व्हिस्पर्स'ने बाजी मारली आहे. त्यापाठोपाठ 'आरआरआर' या चित्रपटातील 'नाटू नाटू' गाण्याला बेस्ट ओरिजनल साँग या श्रेणीत ऑस्कर पुरस्कार मिळाला आहे. लगान, स्वदेश यासारख्या अनेक भारतीय सिनेमांना ऑस्करचे नामांकन जरूर मिळाले आहे, पण भारतीय सिनेमाला मात्र पूर्णांशांने ऑस्कर जिंकण्याचा मान अद्याप मिळालेला नाही. आता देखील नाटू नाटू या गाण्याच्या रूपाने आणि द एलिफंट व्हिस्पर्स या शॉर्ट फिल्मच्या रूपाने भारताने ऑस्कर वर आपली मोहोर जरूर उठवली आहे, पण संपूर्ण सिनेमाला ऑस्कर मिळवून ही मोहोर अद्याप उमटवायची आहे. त्याची आशा करोडो भारतीयांना उत्तम कला निर्मितीसाठी प्रेरणा देत राहील. देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही या गाण्याचं कौतुक करत या चित्रपटाच्या टीमला मनापासून शुभेच्छा दिल्या. यावर्षी दोन ऑस्कर पुरस्कार मिळणं ही भारतीयासाठी अभिमानास्पद बाब आहे.

- सुरेश मंत्री